پاموړ

لونګ / صفیه حليم

د اندونيزيا او ماليزيا جزيرې د لرغونو وختونو راهيسې د تور مرچ، دارچيني، جايفل، جاوتري، غټه لاچي او د لونګو لپاره شهرت لري. په اندونيزيا کې خلکو د لونګو سګرټ څکول او د هغه ځای نه دا شوق اروپا او امريکا ته هم ورسېدو. د هند د بحر چاپېره ساحلي سيمو تانزانیا، زنجبار او د مالابار په جزيرو کې خلکو لونګ د ځنګلي ونو نه راټولول او تجارانو به په کشتيو کې نورې نړۍ ته وړل. لونګ د يو ګل غوټۍ ده او د دې ونه تل شنه وي چې په ساينس کې مرټيسيا نومېږي. دا د اتو نه تر ۱۲ ميټرو پورې لوړ خيژي، پاڼې يې لويې او ګلونه يې د خوشې په شکل کې کېږي. دا ګل غوټۍ په لومړي سرکې سپينه، بيا ورو ورو شنه او ورپسې تيز سور رنګ واخلي. د دې په سر کې څلور وړې پاڼې وي چې بندې او د يو غونډاري په شکل ښکاري. غوټۍ چې کله يو نيم او دوه سينټي ميټر اوږده شي نو هله يې اخلي.

تر ټولو زاړه لونګ د سوريا نه په يو لوښي کې وموندل شول چې له ۱۷۲۱ ق م نه راپاتې وو. ښايي هغه وخت نړۍ ته دا لونګ کې د ترکي د لارې عرب تجارانو د هند او يا د نورو جزيرو نه وړل کېدل.
د اندونيزيا د مالوکو جزيرې کې د لونګو درې او څلور سوه کاله پخوانۍ ونې اوس هم شته. په اوولسمي ميلادي پېړۍ کې د هالينډ (ډچ) بحري تجارانو ورباندې خيټه واچوله. بل چا به دا د ماکلو نه بهر نشو وړلی او که ځايي اوسيدونکو په پټه دا کار وکړو نو و به يې وژل. په ۱۷۷۰ م کې يو فرانسوي د هغې ونې نه د لونګ غلا کړل او لومړۍ فرانسې او بيا زنجبار ته يې يوړل، هلته يې وکرل چې بيا ټولې نړۍ ته ورسېدل.
لونګ په خواړو کې د خوشبویي نه علاوه د چين او هند په دوديزه داروګانو کې به کارول کېدل. د دې نه تيل د غاښ د درد، د خيټې د ګرمولو او د تبې د کمولو لپاره ګټه اخیستل کیږي. د لونګو پوډر د ميږو د وژلو او د مياشو د تښتولو لپاره اغيزناک بلل کیږي.

د ليکوالې له بلاګ څخه

Tags

One Comment

  1. خورکۍ دځینې پښتو فکلوریکو مکالمونه داسې ښکاري چې لونګ دښځینه سنګار لپاره هم کاریدل لکه لونګین دې پرسینه وهي ټالونه..دلونګین او لونګ ترمېنځ فرق شټه؟؟

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي.

Back to top button